JDP

[Jupiter]

Jugoslovensko dramsko pozorište obeležava tekuću sezonu 2007/08. kao jubilarnu jer će se 3. aprila navršiti 60 godina od prve premijere tog teatra, drame "Kralj Betajnove" Ivana Cankara u režiji Bojana Stupice, izvedene 1948. godine.

JDP je osnovan u Beogradu 1947. godien kao reprezentativno pozorište nove Jugoslavije (tadašnje FNRJ), zamišljeno da po stilu i estetici bude pandan slavnom Moskovskom hudožestvenom teatru.

Za prvog umetničkog rukovodioca imenovan je reditelj iz Zagreba Bojan Stupica, koji je dobio podršku od političara i vodećih kulturnih radnika da odabere najznačajnije umetnike iz svih pozorišnih centara Jugoslavije.

Vrhunski glumci iz Zagreba, Novog Sada, Sarajeva, Splita, Ljubljane pozvani su da učestvuju u stvaranju novog teatra.

Koncept propisan od strane političara samo je uslovno poštovan, dok je u praktičnom radu od samog početka zagovarana umetnička sloboda i podržavan estetski kredibilitet reditelja i glumaca.

Stupica i kritičar Eli Finci postavili su temelje repertoara na visokom literarnom nivou.

Na sajtu JDP-a ističe se da je to je ostala osnovna orijentacija i danas, s tim da je, pored literarnog, element scenskog dobio ravnopravno mesto.

I naredni upravnici ovog teatra pripadali su krugu najznačajnijih pozorišnika, ocenjuje se na sajtu Grada Beograda, koji je u aktuelnom periodu preuzeo funkciju osnivača JDP-a.

Navode se imena Velibora Gligorića, Milutina Mišića, Petra Volka, Jovana Ćirilova, Miroslava Belovića.

Prve sezone prošle su u znaku svetske i domaće klasike, igrani su Čehov, Goldoni, Šeridan, Ostrovski, Lope de Vega, Gorki, Šo, Šekspir, Plaut, Rasin, Molijer, Ibzen, Lorka, kao i Cankar, Držić, Sterija, Jakšić i Nušić.

Među rediteljima koji su stvarali slavu JDP-a novim i inventivnim tumačenjima klasične dramaturgije, uz Stupicu i Belovića, bili su Mata Milošević, Tomislav Tanhofer, Branko Gavela, Paolo Mađeli, Dejan Mijač, Stevo Žigon, Slobodan Unkovski, Haris Pašović.

Na sceni JDP-a radili su i mnogi inostrani reditelji: Jerži Jarocki, Georgij Aleksandrovič Tovstonogov, Karlos Medina, Vitalij Dvorcin…

Komadi su birani veoma pažljivo, a rad na pripremi predstave do premijere trajao je ponekad i do pola godine. Zbog takvog pristupa i koncentracije renomiranih i darovitih mladih umetnika, JDP je postalo pozorište izuzetnog nivoa, koje se svojim rezultatima uzdiglo iznad ostalih pozorišta u zemlji.

I u vreme velikih društvenih previranja JDP je bio otvoren za značajna dela savremenih pisaca sa celokupnog YU prostora, kao što su Dobrica Ćosić ("Otkrića"), Jovan Hristić ("Čiste ruke", "Savanarola i njegovi prijatelji"), Velimir Lukić ("Afera nedužne Anabele"), Slobodan Šnajder ("Hrvatski Faust"), Dušan Kovačević ("Balkanski špijun"), Dejan Dukovski ("Bure baruta"), Biljana Srbljanović ("Beogradska trilogija")…

Nezaobilazni deo istorije JDP-a su i veliki glumci, na početku Mira Stupica, Marija Crnobori, Rahela Ferari, Milivoje Živanović, zatim Ljuba Tadić, Branko Pleša, Stevo Žigon, a onda i sadašnja generacija prvaka.

Specifičan duh, značaj i prestiž JDP imao je i u vreme kada ga je Ćirilov u svojih 14 upravničkih sezona (od sredine 80-ih godina XX veka) ustoličio kao reprezentativno pozorište savremenog scenskog izraza u okvirima širim od bivše države.

Veoma težak period nastupio je od jeseni 1997. godine kada je glavna zgrada pozorišta stradala u požaru 17. oktobra. JDP je ostao bez velike scene, upravne zgrade, šminkernice, garderobe, kupatila, kluba...

Celokupan rad preseljen je na malu scenu, popularni teatar "Bojan Stupica".

Ansambl se, srećom, nije razišao ni tokom dugotrajne rekonstrukcije, koja je konačno, zalaganjem novih gradskih vlasti Beograda, završena u proleće 2003. godine.

Prva premijera u osavremenjenom i tehnološki odlično opremljenom teatru bila je predstava Sterijinih "Rodoljubaca" u režiji Dejana Mijača 23. maja.

Prethodno, u leto 2002. godine imenovani su sadašnji direktor JDP-a Branko Cvejić i umetnički direktor Gorčin Stojanović, koji su nastavili da neguju vrhunsku izvođačku umetnost u ansamblu sa 60 članova, kao i otvorenost, hrabrost i ekskluzivnost u izboru tema i materijala za predstave.

Uz mnoge nagrade na domaćim festivalima i uspehe na gostovanjima u inostranstvu, JDP je značajnu potvrdu za kvalitet svog rada dobio prijemom u stalno članstvo Unije evropskih pozorišta 2006. godine.

Tokom prošle sezone velika scena JDP-a dobila je ime "Ljuba Tadić", a otvorena je i treća scena "Studio" za eksperimenatlne i predstave mladih autora.